Voeding, een complex onderwerp eenvoudig gemaakt
Sinds de jaren ‘60 is er een steeds meer nadruk op grootschalige voedselproductie komen te liggen: voedsel moest betaalbaar, lang houdbaar, makkelijk te bereiden zijn en ook nog goed smaken.
De keerzijde hiervan is dat deze “fabrieksvoeding” vaak ongezonde hoeveelheden suikers, vetten en calorieën bevat. Daarnaast geeft deze voeding weinig verzadiging, waardoor we er makkelijk te veel van eten. Sterk bewerkte voeding bevat vaak minder vezels, vitamines en mineralen dan verse, minimaal bewerkte voeding uit de natuur. Dit heeft geleid tot een voedingspatroon met een overconsumptie aan “lege calorieën" die weinig verzadiging geven. Slechts 25% van Nederland haalt de richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad (met normen over groente- en fruitinname), terwijl we zoveel calorieën binnenkrijgen dat meer dan 50% van ons land te zwaar is.
De basis van een gezond voedingspatroon
Een gezond voedingspatroon heeft als doel het lichaam te voorzien van voldoende brandstof en bouwstoffen voor alle lichaamsfuncties en activiteiten terwijl tegelijkertijd de kans op het ontstaan van chronische ziekten zoals obesitas, suikerziekte en hoge bloeddruk geminimaliseerd wordt.
De belangrijkste eisen van een gezond voedingspatroon
- Energiebalans: niet teveel en niet te weinig calorieën)
- Voldoende essentiële voedingsstoffen: eiwitten, essentiële vetten, vitamines en mineralen).
Deze basis is vele malen belangrijker dan alle details die daarna komen.
Samenvattend: het beste dieet is datgene waar je je grootste deel van de tijd aan kunt houden, in energiebalans, waarbij ondervoeding voorkomen wordt.
Voedingspatronen gebaseerd op minimaal bewerkte voeding (écht eten ipv “pakjes en zakjes”) hebben deze essentiële voedingsstoffen al van nature in de juiste balans en zorgen voor een betere verzadiging waardoor we minder overeten.
Of zoals auteur Michael Pollan het in één zin samenvatte in zijn boek In defense of food:
“Eat real food, mostly plants, not too much”.
Uitdagingen/obstakels
- Het voedselaanbod in supermarkten en op straat bestaat tegenwoordig voor het overgrote deel (80%) uit sterk bewerkt fabrieksvoedsel. Dit ultrabewerkte voedsel kenmerkt zich door een hoge energiedichtheid, hoge “dooreetfactor” en lage nutriëntendichtheid. In combinatie met een ongebalanceerde leefstijl leidt dit makkelijk tot overconsumptie.
- Gezonde voeding inkopen en bereiden kost meer tijd en (vaak) meer geld.
Basisprincipes van gezonde voeding
- Eet zo onbewerkt en gevarieerd mogelijk, kies voor voeding in plaats van vulling.
- Vermijd langdurig calorieën tellen of crashdiëten, focus op een gezond voedingspatroon wat automatisch zorgt voor voldoende voedingsstoffen en verzadiging.
- Eet een vast aantal maaltijden per dag tot verzadiging en eet deze met aandacht (niet achter de TV of computer). Bij een eetritme van 3 (of minder) gezonde en verzadigende maaltijden heeft het lichaam in principe geen tussendoortjes nodig.
- Plantaardig eten is de basis, met ruim groente en fruit (>200gram, liefst 300-500gram).
- Eiwitten vormen een essentiële basis: voor verzadiging en onderhoud van spiermassa. Eiwitbehoefte hangt af van fysieke belasting en leeftijd, met als richtlijn 1,5-2 g/kg/dag, verspreid over meerdere eetmomenten.
- Vet is niet slecht, onbewerkte (veelal onverzadigde) vetten zijn een bruikbare brandstof, een essentiële bouwstof van hormonen, en bevorderen het verzadigingsgevoel. Beperk inname van verzadigde vetten (o.a. frituur/gebak).
- Ook Koolhydraten zijn niet per definitie slecht, maar vooral een brandstof (in plaats van eiwitten en vetten die ook als bouwstof dienen). Stem de hoeveelheid daarom af op de fysieke belasting en kies voor vezelrijke koolhydraatbronnen. Voor mensen met insulineresistentie/Diabetes type 2 kan een sterkere KH beperking zinvol zijn.
- Beperk de zoutinname tot 5-6 gram per dag door zelf je maaltijden te bereiden met losse kruiden en specerijen (75% van onze zoutinname komt van bewerkt voedsel).
- Zorg voor voldoende vochtinname (minimaal 2L/dag) en vermijd/beperk producten met veel verborgen suikers (vruchtensap, frisdrank, maar ook alcoholvrij bier).
- Beperk of vermijd alcohol, realiseer je dat er geen veilige hoeveelheid alcohol bestaat (alcohol verhoogt de kans op 7 soorten kanker), maar de dosis maakt het vergif.
- Houdt ook wat ruimte voor “bewust ongezond genieten”, bijvoorbeeld met de 80/20 regel: als je al 80% van de tijd gezond eet, haal je al veel winst, ook als je 20% van de tijd minder gezond eet.

